• Oku
  • Yeni Ekle

Al Bakiyye Edilgen Çatı, Pasif, Emir Kipi ve Yalın-Esas Fiil

Diğer vikilerden daha özgür!

Al Bakiyye yapay dilinde diğer dillerde olmayan MAN pasif yapısı mevcuttur.

Al Bakiyye Edilgen Çatı, Pasif, Emir Kipi ve Yalın-Esas Fiil; MAN'lı Pasif yapısı diğer dillerde pek görülmemektedir. En yakın Almanca'daki MAN yapısı örnek gösterilebilir. Fakat büyük mantık ve kavram farkları vardır.

Edilgen Çatı - Pasif

Al Bakiyye dilinde birden fazla pasif yapı mevcuttur. Ancak son güncellemede sadece 3 form  olarak (Ekli Pasif, MAN’lı Pasif, Zeş’li Pasif) aşağıdaki tablo ekseninde kullanım kabul edilmiştir.

1- Ekli Pasif - ᒍ

Esas fiile ek olarak birleşen pasif yapıdır. Zaman yapısı yardımcı fiil ve esas fiil eki ile anlaşılır.

Özellik

Ek

Örnek Cümle

TR Cümle 

Kendiliğinden

ᒍ (el/al)

৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ᒍƆ 

(Ya Cam wurde haşataldi)

Cam kırıldı.

Biri tarafından

ᒍ (el/al) + ḶI (Bay)

৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ᒍƆ ḶI Ⱈ.

(Ya Cam wurde haşataldi bay men)

Cam benim tarafımdan kırıldı.

Bir başkasına yaptırma-yaptırtma

ഥᒍ (dıral)

৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ഥᒍƆ.

(Ya Cam wurde haşataldıraldi)

Cam bir başkasına kırdırıldı. 

2- Zeş’li Pasif (ᓬ≾.)

Ön ek + son ek biçiminde kullanılan formdur. Esas fiilin önüne ek olarak, “ᓬ≾.” (Zeş) getirilir ve esas fiil yalın halde kullanılır. Dönüşlü, dönüşümsel pasif durumu söz konusudur; kendi kendine dönüşüm geçirme durumu. 

Örnek: TR - Cam kendiliğinden paramparça olup, parçacıklara dönüştü.

৬ CM ϢᎧરƆ ᓬ≾.て≾.@〟(Ya Cam wurde zeşhaşaten)

3- MAN’lı Pasif (M⥌Ɲ)

Dönüşümlülük haricinde diğer tüm pasif durumlar için kullanılabilmektedir. MAN’ın hal durumu ve esas fiilin aldığı ses eki ile anlam değişimi oluşmaktadır. 

Cümle Yapısı: M⥌Ɲ / M⥌Ɲ↾ / M⥌Ɲᛠ + Yardımcı Fiil (Ϣર / ϢરƆ) + Esas Fiil+ek. 

Not: Zamanlamada her zaman 3. tekil şahsa göre çekimleme yapılır. Zamirsel niteliğe sahiptir ve sıfat, artikel almaktadır. 

MAN Halleri

Tekil Kişi erkek ve iyi huylu

Çoğul veya dişil kişi iyi huylu

Tekil veya çoğul kişi ama kötü huylu, zarar veren türde.

M⥌Ɲ (Man)

M⥌Ɲ↾ (Mani)

M⥌Ɲᛠ (Manta)

MAN Fil Ekleri ve Nitelikleri

Nitelik

Bakiyye 

Örnek

Türkçesi

Açıklama

Olağan durum

O - Ȫ

৬ᓬO

Yazılır.

Bir nesne bir başkası tarafından yazılmaktadır.

Kendiliğinden 

Ӭ

৬ᓬӬ

Yazılır

Bir nesne kendiliğinde, kendi kendine yazılmaktadır.

Bir başkası tarafından aracı vasıtasıyla yapma durumu

ᛠ❞

৬ᓬᛠ❞

Yazdırılır

Bir nesne bir başka nesne aracılığıyla yazıdırılmaktadır.

Dönüşümün tamamlanmış olma durumu

ჰŧ

৬ᓬჰŧ

Yazılmış olur

Bir nesne dönüşümü tamamlanmış durumu niteler.

Bir nesnenin bir başkasına bir başkası tarafından yaptırılması durumu

Г + fiil ᛠ°

Г৬ᓬᛠ° (Geyazt)

Yazdırtılır

Bir kişi, bir başkasına bir nesneyi yazdırtmaktadır.

Bir nesnenin bir başkası aracılığıyla bir başkası tarafından yaptırtırılma durumudur.

Г + fiil + ᛠ@

Г৬ᓬᛠ@ (Geyaztet)

Yazdırttırılır

Bir nesne bir kişi tarafından bir başka vasıtayla bir başkasına yazdırttırmaktadır.

Devam eden dönüşüm durumudur

@

৬ᓬ@

Yazılmaktadır

Bir nesne biri veya kendiliğinden yazılmaya devam etmektedir. 

Örnek: TR - “Bize bu kitap yazdırıldı.” (kitap, bir başkası tarafından birisine yazıdırılma durumu söz konusudur. )

Al Bakiyye: Ḷ Бᛠ⟓ ϢᎧરƆ M⥌Ɲ БᓬЭ Г৬ᓬƆᛠ°.

Okunuş: (Bu betik wurde Man bize geyazdit’.)

Örnek Cümle: Bilinen, iyi huylu yaşlı bir kişi tarafından yeni ve büyük bir kitap, bir başkasına yazdırılacak. 

Al Bakiyye: Бર ৬Ɲ↾ Бᛠ⟓ᒍ⧽Ꭷ ϢરƆ ৬ Эԋᛠ৬ર..↾M⥌Ɲ Г৬ᓬ⥌CĴᛠ@. 

Okunuş: Ber yeni betikelolu werde ya ehteyar-i man geyazacajtat. 

ḶI (Bay) Formu

M⥌Ɲ (Man) yapıısnda yapan kişiyi belirtmek için kullanılan edat-ön ek formudur. “tarafından” manası taşımaktadır ve eylemi yapan kişiyi veya özel nesneyi vurgular. 

Örnek: Eve Gidiyorum / Eve benim tarafımdan gidiliyor… 

Al Bakiyye: M⥌Ɲ Г@O ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲ ḶI Ⱈ.

Okunuş: Man geto zu lâ barq bay men. 

Emir Kipi

Al Bakiyye dilinde esas fiil kökü, yalın olarak kullanılır ve cümle sonuna (!) ünlem konulur. 

Olumlu Emir

Olumsuz Emir

Dileksi Emir

Edilgen Emir

Гᒍ! (Gel)

ГᒍM⥌! (Gelme)

ГᒍЭ! (Gele)

ГᒍƝᒍЭ! (Gelenele)

Örnek: Ahmet, Okula gitme! Buraya gel. Kolay gelsin. Yarın eve gelinilsin.

৬ ∧てM@, Г@M⥌ ᒍӬ ↓ØG!  Гᒍ ḶમG!  ØI ГᒍЭ! ৬ર〟 ГᒍƝᒍЭ ৬ Ḷર⊲G!

(Eahmet, Getme la okkulğa! Gel burayğa! Kulay gele! Yarın gelenele  ya barqğa)

Yalın Fiil - Esas Fiil

Temel fiilin en yalın, kök durumuna yalın fiil - esas fiil denilir. 

Mastar Hali

Okunuş

Yalın-Esas Fiil

Okunuş

Türkçe

৬ПMΛ⊲

Yapmak

৬П

Yap

Yapmak

৬MЭ⟓

Yemek

Ye

Yemek

Г@MЭ⟓

Getmek

Г@

Get

Gitmek

ГᒍMЭ⟓

Gelmek

Гᒍ

Gel

Gelmek

ГȪરMЭ⟓

Görmek

ГȪર

Gör

Görmek

MΛで〟

Mahın

MΛで

Mah

Yapmak

じMΛ⊲

Saymak

Say

Sayı Saymak

৬ᓬMΛ⊲

Yazmak

৬ᓬ

Yaz

Yazmak

Mર〟

Emren

Mર

Emr

Emretmek

ᕴ⟓Ꭷ’λ〟

Yükünçin

ᕴ⟓Ꭷ’λ

Yükünç

Namaz kılmak

↾Ḷ⥌Ɔ〟

İbaden

↾Ḷ⥌Ɔ

İbad

İbadet etmek

Ɲ⟓Ӭર〟

Enkâarın

Ɲ⟓Ӭર

Enkar

İnkar etmek

રЭഥʷ〟

Redden

રЭഥʷ

Redd

Reddetmek

Йഥ’ર〟

Nazarın

Йഥ’ર

Nazar

Bakmak

୨⥌Ɔ@MЭ⟓

Vaadetmek

୨⥌Ɔ@

Vaadet

Söz vermek

રMΛ⊲

Armak

રMΛ

Arma

Arama yapmak

⥌ĊᒍMΛ⊲

Açalmak

⥌Ċᒍ

Açal

Açılmak

⥌ĊMΛ⊲

Açmak

⥌Ċ

Açmak

Al Bakiyye dilinde fiillerin yeniden türetilmesinden ziyade sistemi oturmuş olan Türkçe, Almanca, İngilizce, Arapça ve Farsça gibi dillerden fiiller çoğunlukla tercih edilmiştir. Fakat yine de son güncelleme ile Al Bakiyye diline özgü fiil yapısı geliştirilmiştir.

Madde değeri: 270

Al Bakiyye Edilgen Çatı, Pasif, Emir Kipi ve Yalın-Esas Fiil: Katkılar

Bu alan maddeye ait ek katkıları içerir.

Henüz bu maddeye katkı sağlanmamıştır. Maddeye katkı sağlayarak gelişmesine yardımcı olabilirsiniz.
Lütfen bu alana yorum, tartışma konusu ve reklam eklemeyiniz. Görüş ve önerilerinizi "Tartışma" bölümüne ekleyebilirsiniz.

Toplam Katkı Sayısı: 0
avatar

Tartışma

| Anahtar Kelimeler: al bakiyye dilinde pasif, fiil, pasif cümle, man'lı pasif, edilgen çatı, emir kipi Okunma: 27 | Güncellik: 2020-08-06 | Değer: 0.0/0

Madde Başlığı: Al Bakiyye Edilgen Çatı, Pasif, Emir Kipi ve Yalın-Esas Fiil
Madde Kimliği: 1593990671
Sayfa Kimlik Kodu: 106
Robotların İndekslemesi: İzin Veriliyor (Varsayılan).
Son değişikliği görüntüleyen kullanıcı sayısı: 27
Rastgelelik Viki Öğe Kimliği: RW1064entry
Madde Kategori ve Grupları: Kategori / Alan / Bölüm; Yapay Dil Portalı, Al Bakiyye Portalı, Dil-Alfabe-Dilbilim
Madde Şablonu:
Madde Dili: Türkçe
Sayfa Dili: Türkçe
Madde Oluşum Tarihi: 2020-07-06
Katkı Sayısı: 0
Tabii Sunucu ve Veri: Rastgelelik Arama Motoru > WB Alt Sistemi / R-uNet alt yapısı.
Sürüm: 1.4-106
Kalıcı Madde Adı: Al Bakiyye Edilgen Çatı, Pasif, Emir Kipi ve Yalın-Esas Fiil
Kalıcı Madde Sayfa URL: http://wb.rastgelelik.com/albakiyye-pasif-fiil
Belge URL: Henüz bir belge eklenmemiş.
Diğer Sosyal Ağlarda Paylaşım:
RSS Bağlantısı: http://wb.rastgelelik.com/viki/rss/
Madde Resmi+URL: Görsel materyal eklenmemiş.

"Al Bakiyye Edilgen Çatı, Pasif, Emir Kipi ve Yalın-Esas Fiil" isimli bu maddeye katkı sağlayarak gelişimini sağlayabilirsiniz.